Modelo matemático de la competencia en el mercado de los servicios educativos

Autores/as

  • Igor Ivanov Universidad Estatal de Milagro image/svg+xml
  • Rosa Stativko Universidad Estatal Tecnologica de Belgorod

DOI:

https://doi.org/10.70833/rseisa20item778

Palabras clave:

Competitividad, Servicios educativos, Modelo matemático, Teoría de conjuntos difusos, Ranking universitario

Resumen

El presente trabajo desarrolla un modelo matemático integral para evaluar la competencia en el mercado de los servicios educativos, considerando simultáneamente factores internos y externos que determinan la competitividad institucional. A partir de una revisión de las teorías contemporáneas de la competitividad se propone una estructura analítica adaptada al contexto educativo. El modelo introduce un enfoque metodológico innovador basado en la teoría de los conjuntos difusos, que permite cuantificar variables tradicionalmente cualitativas, como la singularidad de las carreras ofertadas, la demanda laboral de los egresados y los costos educativos relativos. Se plantea que la competitividad de una institución educativa depende de la calidad interna del servicio y del nivel de competencia del entorno de mercado, expresado como función de tres criterios: singularidad, demanda y precio de servicios educativos. El resultado es un índice cuantitativo de competitividad de una institución que facilita la comparación objetiva entre instituciones y reduce la subjetividad inherente a los rankings tradicionales. Este modelo ofrece una herramienta flexible y aplicable a diferentes contextos nacionales o regionales, contribuyendo a la formulación de políticas educativas más transparentes, orientadas a fortalecer la calidad, la eficiencia y la equidad del sistema de educación superior.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Biografía del autor/a

  • Igor Ivanov, Universidad Estatal de Milagro

    Igor Ivanov obtuvo una licenciatura en Ingeniería Matemática Aplicada por la Universidad Nacional Aeroespacial (Járkov, Ucrania). Obtuvo su doctorado en Informática por la Universidad Tecnológica Estatal de Belgorod (Belgorod, Rusia). Trabajó durante muchos años en universidades de Ucrania, Rusia y Ecuador, y fue director del Departamento de Tecnología de la Información de Belgorod. El es docente investigador de la Facultad de Ciencia e Ingenería de la universidad estatal de Milagro; Ecuador. Es autor de varios libros de texto sobre modelización de sistemas y teoría de la información. Sus intereses de investigación incluyen la tecnología de la información en la educación y la modelización de procesos sociales. Igor Ivanov es miembro del consejo editorial y revisor de varias revistas científicas en España y Ecuador.

  • Rosa Stativko, Universidad Estatal Tecnologica de Belgorod

    Rosa Stativko obtuvo su título de ingeniera en la Universidad Nacional Aeroespacial (Járkov, Ucrania) y su doctorado en Ciencias Técnicas en la Universidad Estatal del Suroeste (Kursk, Rusia). Es profesora en la Facultad de Tecnología de la Información y Sistemas de Control de la Universidad Tecnológica Estatal de Belgorod, Rusia. Sus investigaciones y publicaciones están relacionadas con el campo de la modelización económico-matemática.

Referencias

AlAmri, S. (2024). The Competitiveness Between Companies and Its Importance. International Journal for Multidisciplinary Research. https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i01.14369

Arjun Rawal, Hadi Abdul (2025). Dynamics of Competition in the EdTech Market: Insights from Adoption and Quality Progression Models. International Journal of Humanities Social Science and Management (IJHSSM), 5(1), pp: 186-194. https://ijhssm.org/issue_dcp/Dynamics of Competition in the EdTech Market Insights from Adoption and Quality Progression Models.pdf

Barney, J. B. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management, 17, 99-120.https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Bau, N. (2022). Estimating an equilibrium model of horizontal competition in education. Journal of Political Economy, 130(7). https://doi.org/10.1086/719760

Dresch, Aline, Collatto, Dalila C., & Lacerda, Daniel P. (2018). Theoretical understanding between competitiveness and productivity: firm level. Ingeniería y competitividad, 20(2), 69-86. https://doi.org/10.25100/iyc.v20i1.5897

Elert, N. & Henrekson, M. (2024). Incentivizing Innovative Entrepreneurship in Quasi-Markets: Theory and Evidence from Sweden’s Schools and Nursing Homes. IFN. https://www.ifn.se/en/publications/working-papers/2024/1489/

Ergen, T., Kohl, S. (2022). Rival views of economic competition, Socio-Economic Review, Volume 20, Issue 3, July 2022, Pages 937–965, https://doi.org/10.1093/ser/mwaa041

Esser, K., Hillebrand, W., Messner, D. y Meyer-Stamer, J. (1996) Competitividad sistémica: nuevo desafío para las empresas y la política. Revista CEPAL. https://hdl.handle.net/11362/12025

Helpman, E., & Krugman, P. (1985). Market structure and foreign trade: increasing returns, imperfect competition and the international economy. https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA00332911

IHEP Reports. (n.d.). https://www.ihep.org/resources/reports/

Juanatey, A. G., Jordana, J., Durán, I. P., & Royo, D. S. (2020). Independence, accountability and responsibilities of quality assurance agencies in higher education: European and Latin American countries compared. European Journal of Higher Education, 11(2), 175–196. https://doi.org/10.1080/21568235.2020.1850309

Kettunen, J., Ruusuvirta-Uuksulainen, O., Rautopuro, J., Vuorinen, R., Piirilä, E. (2023). Lukiokoulutuksen ja ammatillisen koulutuksen opinto-ohjauksen määrällinen saatavuus ja riittävyys. Raportteja ja työpapereita.1. Jyväskylän yliopisto, Koulutuksen tutkimuslaitos. https://doi.org/10.17011/ktl-rt/1 [en finés]

Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of political economy, 99(3), 483-499.

Leslie, L. L., & Johnson, G. P. (1974). The Market Model and Higher Education. The Journal of Higher Education, 45(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/00221546.1974.11776918

Liu, J., & Yan, P. (2025). Innovation diffusion process of higher education informatization based on Lotka-Volterra model. PLoS ONE, 20(7), e0325687. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0325687

MacLeod, W. B., & Urquiola, M. (2013). Competition and educational productivity. In University of Chicago Press eBooks (pp. 243–284). https://doi.org/10.7208/chicago/9780226078854.003.0007

Mazzarotto, N. (2007). Competition and Market Incentives in Higher Education. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/SSRN.1059881

Piatanom, P. (2025). Enhancing the competitive capacity of educational institutions in the era of change. Frontiers in Education, 10–2025. https://doi.org/https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1620133

Peteraf, M. A., & Bergen, M. E. (2003). Scanning dynamic competitive landscapes: a market‐based and resource‐based framework. Strategic Management Journal, 24(10), 1027–1041. https://doi.org/10.1002/smj.325

Porter, M. E. (2011). Competitive advantage of nations: Creating and Sustaining Superior Performance. Simon and Schuster.

Prahalad, C. K., & Hamel, G. (2009). The core competence of the corporation. In Knowledge and strategy (pp. 41-59). Routledge.

Preda, 2021

QS International. (2025). QS World University Rankings: Top global universities. Top Universities. https://www.topuniversities.com/qs-world-university-rankings/methodology

Ráez, Redro Nel, Jiménez, William Guillermo, & Buitrago, Jenny Danna. (2021). LAS TEORÍAS DE LA COMPETITIVIDAD: UNA SÍNTESIS. Revista republicana, (31), 119-144. Epub February 01, 2022.https://doi.org/10.21017/rev.repub.2021.v31.a110

Red Internacional de Investigadores en Competitividad Memoria del IX Congreso ISBN 978-607-96203-0-4 LA COMPETITIVIDAD Y CALIDAD EN INSTITUCIONES DE EDUCACIÓN SUPERIOR: EVIDENCIAS EMPÍRICAS Martínez Arroyo Jaime Apolinar, Valenzo Jiménez Marco Alberto Hernández Silva Virginia

Scimago Institutions rankings. (2025). http://scimagoir.com/

Siyuan He. (2024). Quantifying Educational Competition: A Game-Theoretic Model with Policy Implications. https://arxiv.org/html/2412.10974v2

ShanghaiRanking’s academic ranking of world universities. (2025). https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2025

Times Higher Education (THE). (2025). World University rankings. https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings

UNIRANKS World’s Largest University Rankings (2025). UNIRANKS world’s largest university rankings. https://www.uniranks.com/methodology

Zimmermann, H. (2001). Fuzzy Set Theory—and its applications. In Springer eBooks. https://doi.org/10.1007/978-94-010-0646-0

Valenzo-Jiménez, M. A., González-Samaniego, A., Martínez-Arroyo, J. A., & Kido-Cruz, A. (2022). Percepción de estudiantes universitarios acerca de la calidad de la educación virtual recibida durante la pandemia del covid-19. RIDE Revista Iberoamericana Para La Investigación Y El Desarrollo Educativo, 13(25). https://doi.org/10.23913/ride.v13i25.1329

Wernerfelt, B. (1984) The Resource-Based View of the Firm. Strategic Management Journal, 5, 171-180. https://doi.org/10.1002/smj.4250050207

Жукова Я.Э., Лапшинов С.Б. Прогнозирование продаж платных образовательных услуг на основе эконометрических моделей. Российское предпринимательство. -2011 - №1(1), с.111-116. [en ruso]

Приказ Минобразования РФ от 26.02.2001 N 631 “О рейтинге высших учебных заведений” - КонсультантПлюс. (2025). КонсультантПлюс. https://www.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=EXP;n=312042#YFhHl0VwkMpNikVX5. [en ruso]

Descargas

Publicado

27-03-2026

Número

Sección

Artículos de investigación

Categorías

Cómo citar

Modelo matemático de la competencia en el mercado de los servicios educativos. (2026). Revista Sobre Estudios E Investigaciones Del Saber académico, 20, e2026008. https://doi.org/10.70833/rseisa20item778